Logo


Podróżując przez raj popiołów


SPOTKANIE

Podróżując przez raj popiołów
Scena w Malarni

[NI]    24.11   |  17.00
Bilety:
5 zł

Sprzedaż biletów tylko w kasie teatru








UDZIAŁ BIORĄ

Adonis
Hatif Janabi


PROWADZENIE

Marek M. Dziekan





ŚCIEŻKA SZTUKI



PODRÓŻUJĄC PRZEZ RAJ POPIOŁÓW

XXVIII Festiwal Ars Cameralis

 

Poezja arabska, której najstarsze znane nam przykłady sięgają VI w.n.e. może pochwalić się wielkim bogactwem form, idei i obrazów. Od zawsze też towarzyszy jej wątek drogi. W zamierzchłych czasach powstawała wśród koczowniczych beduinów, a jednym ze stałych wątków podstawowego gatunku tej poezji, zwanym kasydą, jest podróż. Poeci klasyczni opisywali swoją wędrówkę na koniu lub wielbłądzie, mistrzowsko przy tym opisując swoje rumaki. Poezja Adonisa i Hatifa Janabiego to także wędrówka, choć inaczej pojęta. Obaj zostali zmuszeni przez los do życia poza obszarem swego rodzimego języka. Wywodzący się z Syrii Adonis mieszka od kilku dziesiątków lat we Francji, zaś Hatif w Polsce. Ich poezja-droga to udana próba uchwycenia „rzeczywistości pomiędzy” – pomiędzy odrębnymi krajami i kulturami. Zanurzeni w takim samym stopniu w kulturze rodzimej i przyjmującej odkrywają nowe horyzonty, niedostępne albo przynajmniej trudno dostępne innym. Obaj korzystają z obrazowania i metaforyki zarówno bliskowschodniego Orientu, jak i Zachodu tworząc oryginalne, transkulturowe wartości, przemawiające do przedstawicieli obu tych światów. Wartości te są wołaniem o akceptację różnorodności, czasem zaś wprost krzykiem, którym poeci wyrażają swoją niezgodę na świat dążący ku destrukcji, a być może wprost ku zagładzie. Mniej więcej w tym czasie, kiedy Adonis w apokaliptycznym poemacie „Grób dla Nowego Jorku” pisze: „Nowy Jork umiera, a ty jesteś godziną śmierci”, Hatif w wierszu „Wojna. Fragment utraconego poematu” pisze: „Widziałem jak miasto spada… między mną a tą która spadła”. Przerażenie… Wizja? Przepowiednia? Czy może tylko bezsilny krzyk? Bo cóż więcej może poeta?

 Marek M. Dziekan


ADONIS

Ali Ahmad Said Esber – bo tak naprawdę nazywa się poeta, eseista i tłumacz, który tworzy pod pseudonimem Adonis – urodził się w Syrii 89 lat temu. Pseudonim przyjął już w wieku siedemnastu lat, by „zerwać ze wszystkim, co religijne i nacjonalistyczne; przyjąć ludzką i uniwersalną perspektywę”. W swojej długiej karierze doczekał się miana „najważniejszego żyjącego poety arabskiego świata”, a brytyjski dziennik „The Guardian” porównał modernizacyjną rolę, jaką odegrał w arabskiej poezji do wpływu anglofońskiego mistrza T.S. Eliota. Oprócz licznych tomików poezji, filozoficznych i literaturoznawczych esejów Adonis opublikował wiele przekładów klasyki literatury światowej na język arabski, w tym pierwsze tłumaczenie Metamorfoz Owidiusza. Za swoją twórczość otrzymał wiele prestiżowych nagród – niemiecką nagrodę Goethego czy francuski Order Sztuki i Literatury; regularnie wymieniany jest też wśród kandydatów do nagrody Nobla. W Polsce dotychczas ukazały się dwa zbiory poezji Adonisa: „Rycerz dziwnych słów” w tłumaczeniu Krystyny Skarżyńskiej-Bocheńskiej oraz „Witając wiatr i drzewa” w przekładzie Kata Keresztély oraz Michała Grabowskiego. Jego utwory publikowała również „Literatura na Świecie”. Od lat 80. poeta żyje i tworzy we Francji.

 

HATIF JANABI

Iracko-polski poeta, literaturoznawca i tłumacz. Jest swoistym łącznikiem między światem polskiej i arabskiej literatury oraz legendą warszawskiej orientalistyki. Urodził się w 1952 nieopodal Babilonu i skończył studia arabistyczne w Bagdadzie, z powodów politycznych uciekł jednak do PRL-owskiej Warszawy. Po ukończeniu polonistyki zaczął pracę na Wydziale Orientalistyki UW; wykładał też na Uniwersytecie Tizi-Ouzu w Algierii oraz Indiana University w amerykańskim Bloomington. Za swoją twórczość poetycką otrzymał wiele polskich i międzynarodowych nagród, w tym ostatnio Międzynarodowy Medal Homera – European Medal of Poetry and Art. Na język arabski tłumaczył dzieła m.in. Mickiewicza, Słowackiego, Miłosza, Szymborskiej, Herberta, Zagajewskiego, Różewicza, Kapuścińskiego, Kołakowskiego czy Schulza, którego Janabi wyjątkowo ceni i określa mianem „polskiego Kafki”.

 

MAREK M. DZIEKAN

Jeden z najwybitniejszych polskich arabistów. Profesor Uniwersytetu Łódzkiego, na którym kieruje Katedrą Bliskiego Wschodu i Północnej Afryki; współpracuje również z warszawską arabistyką. Na swoim koncie ma kilkaset prac naukowych i popularnonaukowych, a także przekładów z języków arabskiego, rosyjskiego, niemieckiego i angielskiego. Wydał kilkanaście książek, w tym m.in. „Arabia magica. Wiedza tajemna u Arabów przed islamem” (1993), „Symbolika arabsko-muzułmańska” (1997), „Irak. Religia i polityka” (2005), „Cywilizacja islamu w Azji i Afryce” (2007), „Dzieje kultury arabskiej” (2008), „Złote stolice Arabów. Szkice o współczesnej myśli arabskiej” (2011), „Dwa studia o poezji staroarabskiej” (2012). W swoich badaniach zajmuje się głównie historią cywilizacji arabsko-muzułmańskiej, problematyką islamu klasycznego i współczesnego, islamem w Europie oraz klasyczną i współczesną literaturą arabską. Tłumaczył na polski m.in. poezję staroarabską, arabską literaturę ludową, a także utwory Adonisa, Hatifa Janabiego, Salwy an-Nu’ajmi i Chulud Szaraf.

 

Fot.  Jarosław Blaminsky